Maritiem Actieplan VS: plannen voor herstel Amerikaanse scheepvaartsector
De Verenigde Staten hebben het langverwachte Maritime Action Plan (MAP) gepubliceerd, dit komt voort uit een executive order welke op 9 april 2025 door Trump is ondertekend. Dit plan bevat vergaande maatregelen die grote gevolgen kunnen hebben voor internationale rederijen die Amerikaanse havens aandoen.
Het Maritime Action Plan is een eerste stap voor de ambitieuze herstructurering van de Amerikaanse maritieme sector, De Verenigde Staten wil met dit plan onder andere haar binnenlandse scheepsbouw nieuw leven inblazen, de vloot onder Amerikaanse vlag uitbreiden en de afhankelijkheid van buitenlandse scheepsbouw terugdringen. Deze plannen raken direct aan de belangen van Nederlandse rederijen die varen op de VS.
Universele havenvergoeding op schepen in het buitenland gebouwd
Een van de meest besproken maatregelen is de introductie van een universele infrastructuur- of veiligheidsheffing op alle buitenlandgebouwde commerciële schepen die Amerikaanse havens aandoen. De heffing wordt berekend op basis van het gewicht van de aangevoerde lading en geldt ongeacht de vlag van het schip. De bouwplaats van het vaartuig is bepalend.
Hoewel er nog geen definitief tarief is vastgesteld, noemt het document voorbeelden van 1 tot 25 dollarcent per kilogram. Dit zou de Verenigde Staten over een periode van tien jaar naar schatting tussen de 66 miljard en 1,5 biljoen dollar kunnen opbrengen. De opbrengsten vloeien naar een nieuw op te richten Maritime Security Trust Fund, bedoeld voor de financiering van de Amerikaanse scheepsbouw en vlootuitbreiding.
Het plan introduceert ook een Land Port Maintenance Tax van 0,125% op de waarde van goederen die via landzijde de VS binnenkomen. Deze maatregel is het equivalent van de bestaande Harbor Maintenance Tax voor zeehavens en heeft als doel te voorkomen dat lading wordt omgeleid via Canadese of Mexicaanse havens om Amerikaanse heffingen te omzeilen.
Daarnaast introduceert het plan de zogehete U.S. Maritime Preference Requirement: de Verenigde Staten verplicht landen die veel goederen naar de VS exporteren om een steeds groter deel van hun vracht te vervoeren op VS-schepen. Dit percentage wordt geleidelijk verhoogd naarmate er meer schepen in de Verenigde Staten worden gebouwd.
Cargo-reservering voor schepen onder Amerikaanse vlag
Daarnaast introduceert het plan de zogeheten U.S. Maritime Preference Requirement: een verplichting om Amerikaanse invoer geleidelijk in toenemende mate te vervoeren op schepen onder Amerikaanse vlag.
Het aandeel groeit naarmate er meer schepen in de VS worden gebouwd. Deze maatregel is vergelijkbaar met cabotageregels elders ter wereld, maar heeft door de omvang van de Amerikaanse importmarkt een aanzienlijke mondiale impact.
Wat betekent dit voor de Nederlandse scheepvaart?
De voorgestelde maatregelen, met name de universele havenvergoeding en de cargo-reserveringsverplichting, kunnen in theorie flinke gevolgen hebben voor Nederlandse rederijen die varen op de Verenigde Staten. Op dit moment is het nog te vroeg om de exacte impact te overzien. Het Maritime Action Plan is vooralsnog een uitgezette koers, het volledige wetgevingsproces moet nog worden doorlopen en ook de uiteindelijke inwerkingtreding is nog onduidelijk.
Zolang definitieve tarieven, drempelwaarden en uitvoeringsregels ontbreken, blijft de daadwerkelijke financiële en operationele impact voor Nederlandse reders onzeker. De KVNR volgt de ontwikkelingen nauwlettend en zal zich blijven inzetten voor de behartiging van de Nederlandse maritieme belangen in de internationale discussie over deze maatregelen.
