Brede steun voor zeevaart, innovatie en een sterke Nederlandse vloot
De Nederlandse maritieme sector kreeg tijdens het Commissiedebat Maritiem van 30 september brede steun vanuit de Tweede Kamer. Kamerleden van links tot rechts benadrukten het strategische belang van de sector voor de Nederlandse economie, veiligheid, innovatiekracht en internationale concurrentiepositie.
Binnen de zeevaart en het bredere maritieme cluster weten we het al langer: Nederland behoort wereldwijd tot de koplopers. Goed om te zien dat dit tijdens het Commissiedebat Maritiem ook breed werd erkend.
Nederlandse reders behoren al jaren tot de internationale top. De Nederlandse vlag staat wereldwijd bekend als kwaliteitsvlag en behoort al jarenlang tot de best presterende
Met investeringen in innovatie, digitalisering, verduurzaming en veiligheid laten Nederlandse reders zien hoe ondernemerschap en langetermijnvisie de sector vooruitbrengen. Die ondernemingszin vormt een belangrijke kracht van het maritieme cluster.
BBB-Kamerlid Femke Wiersma verwoordde het treffend: "Nederland behoort wereldwijd tot de top van de maritieme sector en daar mogen we trots op zijn."
Ook minister Vincent Karremans benadrukte het economische belang van de sector. De maritieme sector draagt volgens hem jaarlijks €94 miljard bij aan de Nederlandse economie. Zijn conclusie was helder: "Een belangrijke motor van de Nederlandse economie is een scheepsmotor."
Maritieme Sectoragenda verdient een krachtig vervolg
De toekomst van de Maritieme Sectoragenda was een van de meest terugkerende onderwerpen tijdens het debat. Vanuit meerdere fracties klonk de oproep om vast te houden aan de ingezette koers en ook na 2026 te blijven investeren in de concurrentiekracht van het Nederlandse maritieme cluster.
JA21-Kamerlid Maarten Goudzwaard verwees daarbij nadrukkelijk naar de eerder aangenomen motie-Flach, die het kabinet oproept de Maritieme Sectoragenda voort te zetten. Ook Luciënne Boelsma-Hoekstra (CDA), Chris Stoffer (SGP) en Femke Wiersma (BBB) benadrukten het belang van blijvende investeringen in innovatie, technologieontwikkeling en verduurzaming.
Verschillende Kamerleden vroegen daarnaast aandacht voor een vervolg op het Maritiem Innovatieprogramma (MIP). Daarbij werd benadrukt dat de Nederlandse maritieme sector internationaal alleen voorop kan blijven lopen wanneer innovatie structureel wordt ondersteund.
Minister Karremans erkende dat het MIP succesvol is gebleken en gaf aan opnieuw te willen kijken naar financiering voor de periode na 2026. Ook zegde hij toe de mogelijkheden voor voortzetting van het programma nader uit te werken richting de begrotingsbehandeling.
Verduurzaming vraagt om stabiel en voorspelbaar beleid
Verduurzaming kwam tijdens het debat uitgebreid aan de orde. Kamerleden benadrukten dat de energietransitie kansen biedt voor Nederland als maritieme innovatienatie, maar dat investeringen alleen van de grond komen als ondernemers kunnen rekenen op voorspelbaar beleid.
D66-Kamerlid Marieke Vellinga-Beemsterboer stelde daarbij dat Nederland juist voorop moet lopen in de ontwikkeling van de schepen, motoren en brandstoffen van de toekomst.
Tegelijkertijd klonk er ook een duidelijke waarschuwing. Zoals Vellinga-Beemsterboer het formuleerde: "Verduurzaming is dweilen met de kraan open zolang ons eigen beleid koplopers afstraft."
Minister Karremans gaf aan vast te willen houden aan de ingezette koers voor verduurzaming. Volgens hem hebben ondernemers behoefte aan stabiliteit en moeten investeringen niet worden belemmerd door wisselende beleidskaders. Ook bevestigde hij dat de langverwachte visie op bunkerbrandstoffen later dit jaar naar de Kamer wordt gestuurd.
“Verduurzaming is dweilen met de kraan open zolang ons eigen beleid koplopers afstraft.”
Politieke wens voor uitbreiding fiscale regelingen voor offshore-werkschepen
Een belangrijk punt voor de zeevaart was de positie van offshore-werkschepen binnen het Nederlandse fiscale maritieme stelsel.
SGP-Kamerlid Chris Stoffer vroeg aandacht voor de uitvoering van zijn eerder aangenomen motie om offshore-werkschepen onder de tonnageregeling en de afdrachtvermindering zeevaart te brengen. Samen met de willekeurige afschrijving zeeschepen vormen deze regelingen de backbone van het Nederlandse maritieme vestigingsklimaat.
De huidige Nederlandse tonnageregeling is gebaseerd op een systeem waarbij transportactiviteiten centraal staan. Nieuwe maatschappelijke opgaven brengen nieuwe activiteiten met zich mee. Zo komt een schip dat olie van zee naar land vervoert wel in aanmerking voor de regeling, terwijl een schip dat CO₂ van land naar een leeg gasveld op zee transporteert buiten de reikwijdte valt.
Daarbij wees Stoffer erop dat andere Europese landen hun maritieme fiscale instrumenten juist uitbreiden om maritieme activiteiten aan zich te binden. Volgens Stoffer moet worden voorkomen dat Nederlandse bedrijven hierdoor op achterstand raken ten opzichte van concurrenten in andere Europese lidstaten.
Minister Karremans gaf aan de wens van zowel de Kamer als de sector te delen. Hij noemde uitbreiding van de fiscale regelingen naar offshore-werkschepen belangrijk voor de concurrentiepositie van de Nederlandse vlag en de maritieme sector. Volgens de minister ligt de belangrijkste uitdaging momenteel bij het vinden van budgettaire dekking.
Offshore-activiteiten spelen een sleutelrol bij de energietransitie, de ontwikkeling van wind op zee en de versterking van de strategische autonomie van Nederland en Europa. Juist daarom is het belangrijk om nu door te pakken. Zo behouden we offshorecapaciteit, kennis en investeringen in Nederland en versterken we onze economische én strategische weerbaarheid.
Investeren in de volgende generatie maritieme professionals
Een sterke maritieme sector vraagt niet alleen om moderne schepen en innovatieve technologie, maar ook om voldoende goed opgeleide maritieme professionals.
BBB-Kamerlid Femke Wiersma vroeg daarom nadrukkelijk aandacht voor de instroom in het maritiem onderwijs. Zij wees erop dat een sterke maritieme sector niet vanzelfsprekend is en dat continu moet worden geïnvesteerd in kennis en kunde. Dit begint bij goed maritiem onderwijs, waaronder de zeevaartscholen, die een belangrijke rol spelen in het opleiden van de toekomstige generatie zeevarenden.
Minister Karremans heeft toegezegd hierover in gesprek te gaan met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarbij wordt gekeken naar manieren om maritieme opleidingen aantrekkelijk te houden en naar praktijkgerichte opleidingstrajecten.
De instroom in het Nederlandse zeevaartonderwijs laat al meerdere jaren een dalende trend zien. Dit onderstreept het belang van blijvende aandacht voor de aantrekkelijkheid en toekomstbestendigheid van het zeevaartonderwijs en voor voldoende instroom van goed opgeleide toekomstige zeevarenden. Samenwerking met onderwijsinstellingen, overheden en het bedrijfsleven om initiatieven te ontwikkelen die bijdragen aan een sterke en toekomstbestendige instroom in het zeevaartonderwijs, is daarom essentieel.
Voor een land dat wereldwijd tot de maritieme top behoort, is investeren in de volgende generatie zeevarenden, technici en andere maritieme professionals essentieel om die positie te behouden. Toekomstbestendig Nederlands zeevaartonderwijs vormt daarbij een belangrijke basis.
Cruiseschepen Amsterdam blijven onderwerp van gesprek
Namens de VVD vroeg Björn Schutz aandacht voor het Amsterdamse voornemen om cruiseschepen uit de stad te weren. Daarbij stelde hij de vraag hoe dit zich verhoudt tot de omvangrijke rijksinvesteringen in de nautische infrastructuur rond Amsterdam, waaronder de zeesluis bij IJmuiden.
Minister Karremans gaf aan hierover recent overleg te hebben gevoerd met de gemeente Amsterdam, Port of Amsterdam en vertegenwoordigers van de cruisesector. Volgens de minister wordt momenteel onderzocht hoe de cruisevaart ook in de toekomst een plek kan behouden binnen het Amsterdamse havengebied.
Daarbij wordt onder meer gekeken naar alternatieve locaties. De minister benadrukte dat de gesprekken nog lopen, maar maakte duidelijk dat zowel de haven als de cruisesector nadrukkelijk bij deze discussie betrokken zijn.
Ook aandacht voor de stoomboot van Sinterklaas
Het debat kende tot slot ook een luchtig moment. Kamerlid Hidde Heutink vroeg de minister of Rijkswaterstaat ervoor kan zorgen dat er voldoende water in de Maas staat voor de aankomst van de stoomboot van Sinterklaas. Namens "alle kinderen van Nederland" wilde hij de garantie dat de goedheiligman ook dit jaar zonder problemen kan aanmeren.
Minister Karremans speelde sportief mee en beloofde dat Rijkswaterstaat "elke stuw, sluis en elk gemaal" zal inzetten om ervoor te zorgen dat de stoomboot zijn bestemming bereikt.
Een luchtige afsluiting van een debat dat tegelijkertijd onderstreepte hoe groot het belang van de maritieme sector voor Nederland wordt gevonden.
Koplopers moeten koplopers kunnen blijven
Het Commissiedebat Maritiem liet zien dat er in de Tweede Kamer brede waardering bestaat voor de Nederlandse maritieme sector. Over partijgrenzen heen werd het strategische belang van zeevaart, havens, maritieme dienstverlening, innovatie en maritieme maakindustrie benadrukt.
Tegelijkertijd klonk er ook een duidelijke oproep: wie koploper wil blijven, heeft beleid nodig dat investeringen, innovatie en ondernemerschap ondersteunt.
Want achter die koppositie schuilt een sector van strategisch belang voor Nederland. Zoals minister Karremans treffend zei: "Een belangrijke motor van de Nederlandse economie is een scheepsmotor."
Koplopers maken het verschil. Geef ze de ruimte om koploper te blijven.
